โครงการจัดทำแหล่งเรียนรู้ภาษาไทย
โรงเรียนสุราษฎร์ธานี
ห้องเรียนสีชมพู สมุดเยี่ยม โคลงสี่สุภาพ
|
โคลงสุภาษิต
พระราชนิพนธ์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
สุภาษิตโสฬสไตรยางค์ สุภาษิตนฤทุมนาการ สุภาษิตอิศปปกรณำ |
สามสิ่งควรรัก
ความกล้า ความสุภาพ ความรักใคร่
| ๏ (๑) ควรกล้ากล้ากล่าวถ้อย | ทั้งหทัย แท้แฮ |
| สุวภาพพจนภายใน | จิตพร้อม |
| ความรักประจักษ์ใจ | จริงแน่ นอนฤๅ |
| สามสิ่งควรรักน้อม | จิตให้เสมอจริง |
สามสิ่งควรชม
อำนาจปัญญา เกียรติยศ มีมารยาทดี
| ๏ (๒) ปัญญาสติล้ำ | เลิศญาณ |
| อำนาจศักดิ์ศฤงคาร | มั่งขั้ง |
| มารยาทเรียบเสี่ยมสาร | เสงี่ยมเงื่อน งามนอ |
| สามสิ่งจักควรตั้ง | แต่ซ้องสรรเสริญ |
สามสิ่งควรเกลียด
ความดุร้าย ความหยิ่งกำเริบ อกตัญญู
| ๏ (๓) ใจบาปจิตหยาบร้าย | ทารุณ |
| กำเริบเอิบเกินสกุล | หยิ่งก้อ |
| อีกหนึ่งห่อนรู้คุณ | ใครปลูก ฝังแฮ |
| สามสิ่งควรเกลียดท้อ | จิตแท้อย่าสมาน |
สามสิ่งควรรังเกียจติเตียน
ชั่วเลวทราม มารยา ริษยา
| ๏ (๔)ใจชั่วชาติต่ำช้า | ทรชน |
| ทุจริตมารยาปน | ปกไว้ |
| หึงส์จิตคิดเกลียดคน | ดีกว่า ตัวแฮ |
| สามส่วนควรเกลียดใกล้ | เกลียดซ้องสมาคม |
ศาสนา ยุติธรรม ความประพฤติเป็นประโยชน์ทั่วไปไม่เฉพาะตัวเอง
| ๏ (๕) ศาสนาสอนสั่งให้ | ประพฤติดี |
| หนึ่งยุติธรรมไป่มี | เลือกผู้ |
| ประพฤติเพื่อประโยชน์ศรี | สวัสดิ์ทั่ว กันแฮ |
| สามสิ่งควรรอบรู้ | เคารพเรื้องเจริญคุณ |
สามสิ่งควรยินดี
งาม ตรงตรง ไทยแก่ตน
| ๏(๖) สรรพางค์โสภาคย์พร้อม | ธัญลักษณ์ |
| ภาษิตจิตประจักษ์ | ซื่อพร้อม |
| เป็นสุขโสดตนรัก | การชอบ ธรรมนา |
| สามสิ่งควรชักน้อม | จิตให้ยินดี |
สามสิ่งควรปรารถนา
ความสุขสบาย มิตรสหายที่ดีดี ใจสบายปรุโปร่ง
| ๏(๗) สุขกายวายโรคร้อน | รำคาญ |
| มากเพื่อนผู้วานการ | ชีพได้ |
| จิตแผ้งผ่องสำราญ | รมย์สุข เกษมแฮ |
| สามสิ่งควรจักให้ | รีบร้อนปรารถนา |
สามสิ่งควรอ้อนวอนขอ
ความเชื่อถือ ความสงบ ใจบริสุทธิ์
| ๏(๘) ศรัทธาทำจิตหมั้น | คงตรง |
| สงบระงับดับประสงค์ | สิ่งเศร้า |
| จิตสะอาดปราศสิ่งพะวง | วุ่นขุ่น หมองแฮ |
| สามส่วนควรใฝ่เฝ้า | แต่ตั้งอธิษฐาน |
สามสิ่งควรนับถือ
ปัญญา ฉลาด มั่นคง
| ๏(๙) ปัญญาตรองตริล้ำ | ลึกหลาย |
| ฉลาดยิ่งสิ่งแยบคาย | คาดรู้ |
| มั่นคงไม่คืนคลาย | คลอนกลับ กลายแฮ |
| สามสิ่งควรกอบกู้ | กับผู้นับถือ |
สามสิ่งควรจะชอบ
ใจอารี ใจดี ความสนุกเบิกบานพร้อมเพรียง
| ๏(๑๐) สุจริตจิตโอบอ้อม | อารี |
| ใจโปร่งปราศราคี | ขุ่นข้อง |
| สิ่งเกษมสุขเปรมปรี- | ดาพรั่ง พร้อมแฮ |
| สามสิ่งสมควรต้อง | ชอบต้องยินดี |
สามสิ่งควรสงสัย
ยอ หน้าเนื้อใจเสือ กลับกลอก
| ๏(๑๑) คำยอยกย่องเที้ยร | ทุกประการ |
| พักตร์จิตผิดกันประมาณ | ยากรู้ |
| เร็วรักผลักพลันขาน | คำกลับ พลันฤๅ |
| สามส่วนควรแล้วผู้ | พะพ้องพึงแคลง |
สามสิ่งควรละ
เกียจคร้าน วาจาฟั่นเฝือ หยอกหยาบแลแสลง ฤๅขัดคอ
| (๑๒) เกียจคร้านการท่านทั้ง | การตน ก็ดี |
| พูดมากเปล่าเปลืองปน | ปดเหล้น |
| คำแสลงเสียดแทงระคน | คำหยาบ หยอกฤๅ |
| สามสิ่งควรทิ้งเว้น | ขาดสิ้นสันดาน |
สามสิ่งควรทำให้มี
หนังสือดีดี เพื่อนดี ใจเย็นดี
| ๏(๑๓) หนังสือสอนสั่งข้อ | วิทยา |
| เว้นบาปเสาะกัลยาณ์ | มิตรไว้ |
| หนึ่งขาดปราศโทษา | คติห่อ ใจเฮย |
| สามสิ่งควรมีให้ | มากหยั้งยืนเจริญ |
สามสิ่งควรจะหวงแหนฤๅต่อสู้เพื่อรักษา
ชื่อเสียงยศศักดิ์ บ้านเมืองของตน มิตรสหาย
| ๏(๑๔) ความดีมีชื่อทั้ง | ยศถา ศักดิ์เฮย |
| ประเทศเกิดกุลพงศา | อยู่ยั้ง |
| คนรักร่วมอัธยา- | ศัยสุข ทุกข์แฮ |
| สามสิ่งควรสงวนไว้ | ต่อสู้ผู้เบียน |
สามสิ่งควรต้องระวัง
กิริยาที่เป็นในใจ มักง่าย วาจา
| ๏(๑๕) อาการอันเกิดด้วย | น้ำใจ แปรฤๅ |
| ใจซึ่งรีบเร็วไว | ก่อนรู้ |
| วาจาจักพูดใน | กิจสบ สรรพแฮ |
| สามสิ่งจำทั่วผู้ | พิทักษ์หมั้นครองระวัง |
สามสิ่งควรเตรียมรับ
อนิจจัง ชรา มรณะ
| ๏(๑๖) สิ่งใดในโลกล้วน | เปลี่ยนแปลง |
| หนึ่งชราหย่อนแรง | เร่งร้น |
| ความตายติดตามแสวง | ทำชีพ ประลัยเฮย |
| สามส่วนควรคิดค้น | คติรู้เตรียมคอย |
|
กิจ 10 ประการ ที่ผู้ประพฤติยังไม่เคยเสียใจ เป็นพระราชนิพนธใน์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ทรงแปลจากภาษาอังกฤษ |
| ๏ บัณฑิตวินิจแล้ว | แถลงสาร...สอนเอย |
| ทศนฤทุมนาการ | ชื่อชี้ |
| เหตุผู้ประพฤติปาน | ดังกล่าว นั้นนอ |
| โทมนัสเพราะกิจนี้ | ห่อนได้เคยมี |
เพราะทำความดีทั่วไป
| ๑ ๏ ทำดีไป่เลือกเว้น | ผู้ใด....ใดเฮย |
| แต่ผูกไมตรีไป | รอบข้าง |
| ทำคุณอุดหนุนใน | การชอบ.....ธรรมนา |
| ไร้ศัตรูปองมล้าง | กลับซ้องสรรเสริญ |
เพราะไม่ได้พูดร้ายต่อใครเลย
| ๏๒ เหินห่างโมหะร้อน. | ริษยา |
| สละส่อเสียดมารษา | ใส่ร้าย |
| คำหยาบจาบจ้วงอา- | ฆาตขู่...เข็ญเฮย |
| ไปหมิ่นนินทาป้าย | โทษให้ผู้ใด |
เพราะถามฟังความก่อนตัดสิน
| ๏๓ ยินคดีมีเรื่องน้อย | ใหญ่ไฉน.....ก็ดี |
| ยังบ่ลงเห็นไป | เด็ดด้วน |
| ฟังตอบสอบคำไข | คิดใคร่...ครวญนา |
| ห่อนตัดสินห้วนห้วน | เหตุด้วยเบาความ |
เพราะคิดเสียก่อนจึงพูด
| ๏ ๔พาทีมีสติรั้ง | รอคิด |
| รอบคอบชอบแลผิด | ก่อนพร้อง |
| คำพูดพ่างลิขิต | เขียนร่าง...เรียงแฮ |
| ฟังเพราะเสนาะต้อง | โสตทั้งห่างภัย |
เพราะงดพูดในเวลาโกรธ
| ๏ ๕สามารถอาจห้ามงด | วาจา...ตนเฮย |
| ปางเมื่อยังโกรธา | ขุ่นแค้น |
| หยุดคิดพิจารณา | แพ้ชนะ....ก่อนนา |
| ชอบผิดคิดเห็นแม้น | ไม่ยั้งเสียความ |
เพราะได้กรุณาต่อคนที่ถึงอับจน
| ๏ ๖กรุณานรชาติผู้ | พ้องภัย..พิบัติเฮย |
| ช่วยรอดปลอดความไขษย | สว่างร้อน |
| ผลจักเพิ่มพูนใน | อนาคต...กาลแฮ |
| ชนจักชูชื่อช้อน | ป่างเบื้องประจุบัน |
เพราะขอโทษบรรดาที่ได้ผิด
| ๏๗ ใดกิจผิดพลาดแล้ว | ไป่ละ..ลืมเลย |
| หย่อนทิฐิมานะ | .อ่อนน้อม |
| ขอโทษเพื่อคารวะ | วายบาด...หมางแฮ |
| ดีกว่าปดอ้อมค้อม | คิดแก้โดยโกง |
เพราะความอดกลั้นต่อผู้อื่น
| ๏๘ ขันตีมีมากหมั้น. | สันดาน |
| ใครเกะกะระราน | อดกลั้น |
| ไป่ฉุนเฉียวเฉกพาล | พาเดือด....ร้อนพ่อ |
| ผู้ประพฤติดั่งนั้น | จักได้ใจเย็น |
เพราะไม่ฟังคำคนพูดเพศนิทาน
| ๏ ๙ไป่ฟังคนพูดฟุ้ง | ฟั่นเฝือ |
| เท็จและจริงจานเจือ | คละเคล้า |
| คือมึดที่กรีดเถือ | ท่านทั่วไปนา |
| ฟังจะพาพลอยเข้า | พวกเพ้อรังควาญ |
เพราะไม่หลงเชื่อข่าวร้าย
| ๏๑๐อีกหนึ่งไป่เชื่อถ้อย | คำคน....ลือแฮ |
| บอกเล่าข่าวเหตุผล | .เรื่องร้าย |
| สืบสอบประกอบจน | แจ่มเท็จ...จริงนา |
| งบ่ด่วนยักย้าย | ตื่นเต้นก่อนกาล |
| ๏๑ ข้อความตามกล่าวแก้. | สิบประการ...นี้นอ |
| ควรแก่ความพิจารณ์ | ทั่วผู้ |
| แม้ละไป่ขาดปาน | โคลงกล่าว...ก็ดี |
| ควรระงับดับสู้ | สงบบ้างยังดี |
คุณเป็นผู้เยี่ยมชมลำดับที่ ตั้งแต่ ๒๕ ธันวาคม ๒๕๔๔
ปรับปรุงล่าสุดเมื่อวันที่ ๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐