ห้องเรียนเรื่องประโยคและการสื่อสาร ช่วงชั้นที่ 3
โดย อ.ภาทิพ ศรีสุทธิ์

กิจกรรมการเรียนรู้
1. อ่านเนื้อหาด้านล่างนี้
2. สนทนาซักถามกับเพื่อนหรือครู แล้วฟังคำอธิบายจากครู
3. ทบทวนเนื้อหา วิเคราะห์ ซักถามกับเพื่อน ๆ
ตรวจสอบความรู้ของตนเองจาก
http://www.st.ac.th/bhatips/test_sentent.pdf จำนวน 40 ข้อ
4. แสดงความรู้ความเข้าใจในการใช้ภาษาเพื่อการสื่อสาร โดยการ
เขียนนิทานหรือเล่าเรื่องแทรกคุณธรรม ให้มีประโยคต่าง ๆ ตามใบงาน
ด้านล่าง
5. ทดสอบความรู้ความเข้า จากเว็บ
http://www.st.ac.th/thaidepart/test_online/select_sub.php
กรอกเลขประจำตัว และเลือกเรื่องประโยคและการสื่อสาร จำนวน 25 ข้อ
คลิกเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดในแต่ละข้อ เมื่อครบจำนวนข้อคลิก
ตรวจคำตอบ


ทำไมจึงต้องเรียนเรื่องการติดต่อสื่อสาร

เหตผล เพราะคนเราอยู่ร่วมกันในสังคมเดียวกัน จึงต้องติดต่อสื่อสารเพื่อสื่อความรู้สึก
ความต้องการความประสงค์ของตนเองให้อีกฝ่ายหนึ่งเข้าใจ หากผู้สื่อสารสื่อความผิดพลาด
อาจจะทำให้การสื่อสารนั้นล้มเหลว ไม่เป็นไปตามความประสงค์หรือความต้องการ

องค์ประกอบของการสื่อสารมีอะไรบ้าง

นการสื่อสารครั้งหนึ่ง ๆ จะต้องประกอบด้วย
ผู้ส่งสาร คือบุคคลที่เป็นผู้สื่อความหรือเรื่องราวออกไป
สาร คือ เรื่องราวหรือเนื้อหาที่ต้องการจะแจ้ง หรือบอก
ผู้รับสาร คือ ผู้รับรู้เรื่องราวนั้น ๆ
สื่อ คือ เครื่องมือที่ใช้ในนำสารไปถึงผู้รับสาร

 

เช่น จากภาพด้านบน ที่มีแม่เป็ดและลูก ๆ ส่งความรักให้แก่กัน พวกเขาอาจจะมีการสื่อสารกันดังนี้
แม่เป็ด : ลูกจ๋า....แม่รักและเป็นห่วงลูกมากนะจ๊ะ วันไหนที่อากาศดี แม่สบายใจโล่งใจมากเลย
เพราะลูกของแม่จะได้เล่นน้ำอย่างสนุกสนานไม่ต้องเกรงว่าจะเป็นหวัด แต่อย่างไรก็ตามลูกก็ต้อง
ระวังอันตรายที่อาจจะมาจากลุงตะเข้ ลุงจงอาง ป้าเห่าด้วยนะลูก หากลูกพบเห็นอันตรายรีบวิ่งมา
ซุกปีกแม่นะจ๊ะ แม่จะกางปีกปกป้องลูกสุดชีวิตเลยจ้ะ

ลูกเป็ด : แม่จ๋า....ลูกซาบซึ้งในพระคุณของแม่มาก คราใดก็ตามที่ลูกหนาวสั่น ตกใจ ลูกมีปีกที่
อบอุ่นคอยปกป้องคุ้มภัยอยู่เสมอ พวกเราอยากบอกแม่ว่า "รักแม่ที่สุดในโลก และจะเป็นคนดีของแม่ตลอดไปจ้ะ"
จากข้อความสื่อสารของแม่เป็ด เมื่อแม่เป็ดพูด
แม่เป็ดคือผู้ส่งสาร ลูกเป็ดคือผู้รับสาร
สารคือใจความที่แม่พูด
สื่อคือ เสียงพูด

เมื่อลูกเป็ดพูด
ลูกเป็ดคือผู้ส่งสาร
ใจความของลูกเป็ดคือสาร
แม่เป็ดเป็นผู้รับสาร
สื่อคือเสียงพูดเช่นกัน


คุณพ่อกับคุณแม่นั่งดูข่าวจากโทรทัศน์

คุณพ่อคุณแม่ เป็นผู้รับสาร
โทรทัศน์เป็นสื่อ
ข่าว เป็นสาร
ผู้เสนอข่าวคือผู้ส่งสาร

ผู้นำกลุ่มกำลังบรรยายเรื่องมอมให้เพื่อน ๆ ในกลุ่มฟัง
ผู้สื่อสาร สาร สื่อ ผู้รับสารคือใครบ้างเอ่ย

สื่อได้แก่อะไรบ้าง

นักเรียนกำลังเรียนรู้ภาษาไทยโดยใช้สื่ออินเตอร์เน็ต

สื่อ เช่น วิทยุ โทรทํศน์ วิดิโอ อินเทอร์เน็ต หนังสือพิมพ์ เสียงพูด
ไมโครโฟน เครื่องขยายเสียง และอากาศ เป็นต้น

ส่วนประกอบของประโยค
ประโยคประกอบด้วย
ภาคประธานและภาคแสดง

ประโยค ภาคประธาน ภาคแสดง
คุณครูครับผมทำแจกันใบเล็กแตก คุณครูครับผม ทำแจกันใบเล็กแตก
โรงเรียนสุราษฎร์ธานีเป็นโรงเรียนขนาดใหญ่ โรงเรียนสุราษฎร์ธานี เป็นโรงเรียนขนาดใหญ่
เอกชัยศรีวิชัยร้องเพลงหมากัด เอกชัยศรีวิชัย ร้องเพลงหมากัด
แมวร้องเหมียวเหมียว แมว ร้องเหมียวเหมียว
ลมพัด ลม

พัด

น้ำไหล น้ำ

ไหล



 

ประโยคความเดียว
ประโยคความเดียวหมายถึง ประโยคที่มีความหมายอย่างเดียว ทำกริยาอาการเพียงอย่างเดียว


รูปประโยคความเดียวที่ใช้ในการสื่อสาร

ประโยคเน้นผู้กระทำ
ประธานขึ้นต้นประโยคก่อน

แม่ไม่ได้มาหรือ (แม่เป็นประธาน)
ฝนตก (ฝนเป็นประธาน)
ประโยคเน้นผู้ถูกกระทำ
ผู้ถูกกระทำหรือกรรมขึ้นต้นประโยค

เขาถูกครูทำโทษ (ครูเป็นประธาน เขาเป็นกรรม)
บ้านนี้สร้างโดยช่างชำนาญ (ช่างเป็นประธาน บ้านเป็นกรรม
ประโยคเน้นกริยา
บทกริยาขึ้นต้นประโยค

ปรากฏการจี้เครื่องบินที่สหรัฐอเมริการ (ปรากฏ เป็นคำกริยา)
มีคนร้ายเข้าบ้านของคุณครู
ประโยคคำสั่งหรือขอร้อง
ละประธานไว้ในฐานที่เข้าใจ
ขึ้นต้นด้วยคำกริยาหรือขอร้อง

ปิดประตูด้วยนะคะ
ช่วยผมด้วยครับ

การจำแนกประโยคตามเจตนาผู้ส่งสาร

ประโยคบอกเล่า
ส่วนมากขึ้นต้นด้วยภาคประธาน
และภาคแสดงตามลำดับ มีเจตนาเพื่อ
แจ้งให้ทราบ

วงบางแก้วร้องเพลงหวานใจ
อ.ภาทิพชอบฟังเพลงบางแก้ว
โสฬสกล้าแสดงออก
ประโยคปฏิเสธ
เหมือนประโยคบอกเล่า เพียงแต่
มีคำว่า"ไม่" เข้ามา เพื่อบอกความปฏิเสธ

วงบางแก้วไม่ได้ร้องเพลงขี้หึง
พลอยไม่น่ารัก
ประโยคคำถาม
ขึ้นต้นด้วยคำถาม หรือลงท้ายด้วย
คำถาม

ทำไมพัดลมไม่รักผม (ต้องการคำอธิบาย)
นักเรียนทำการบ้านเสร็จหรือยัง(ต้องการการตอบรับหรือปฏิเสธ)
ประโยคคำสั่งหรือขอร้อง
ละประธานไว้ในฐานที่เข้าใจ

พูดเบา ๆ หน่อยค่ะ
ทิ้งขยะในถังที่เตรียมให้เท่านั้น

 

ชนิดของประโยค
ประโยคความเดียว
นักเรียนกำลังนำเสนอความรู้วิชาภาษาไทย
ความรวม
เมื่อเพื่อนออกนำเสนอผลงานทุกคนต่างตั้งใจชม
ประโยค 1 เพื่อนออกนำเสนอผลงาน
ประโยค 2 ทุกคนต่างตั้งใจชม
ความซ้อน
เพื่อนออกนำเสนองานที่อาจารย์ภาทิพสั่ง
ประโยคหลัก เพื่อนออกนำเสนองาน
ประโยคเล็ก ๆ ที่ซ้อนเข้ามาเพื่อขยาย งานที่ อาจารย์ภาทิพสั่ง
 

ประโยคความเดียว
นักเรียนกำลังแสดงเรื่องราชาธิราช
ประโยคความรวม
นักเรียนแต่งตัวเสร็จแล้วจึงเริ่มแสดงละคร
ประโยคที่ 1 นักเรียนแต่งตัวเสร็จ
ประโยคที่ 2 นักเรียนเริ่มแสดงละคร

ประโยคความซ้อน
นักเรียนแสดงละครเรื่องราชาธิราชซึ่งเป็นตอนสมิงพระรามอาสา
ประโยคหลัก นักเรียนแสดงละครเรื่องราชาธิราช

ประโยคย่อยที่ซ้อน เพื่อขยายความะครเรื่องราชาธิราชซึ่งเป็นตอนสมิงพระรามอาสา

 
 

 

การประเมินผล

คำชี้แจง นักเรียนดูภาพต่อไปนี้แล้วเลือกภาพ 1 ภาพ เพื่อ เขียนนิทานหรือเรื่องเล่าแทรกคุณธรรม
ที่มีบทสนทนาด้วยประโยค
บอกเล่า ที่เน้นผู้กระทำ อย่างน้อย 3 ประโยค เน้น ผู้ถูกกระทำ อย่างน้อย 2 ประโยค เน้นกริยา
อย่างน้อย 2 ประโยค
คำถาม อย่างน้อย 2 ประโยค
ปฏิเสธ อย่างน้อย 2 ประโยค
คำสั่งหรือขอร้อง อย่างน้อย 2 ประโยค
แล้ววาดภาพประกอบเรื่องให้สวยงามใกล้เคียงภาพเดิม

ภาพที่ 1

ภาพที่ 2


ภาพที่ 3


ภาพที่ 4


การวางรูปแบบชิ้นงาน

กระดาษ A 4

แบบประเมินผลเรื่องประโยคและการสื่อสาร

เรื่อง.....................................

เลือกภาพที่ ...............คุณธรรมที่แทรกคือ...................................................................

ภาพวาดประกอบ


..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................

ชื่อเจ้าของผลงาน.....................................เลขที่............ห้อง................

เกณฑ์
บอกเล่า ที่เน้นผู้กระทำ อย่างน้อย 3 ประโยค เน้น ผู้ถูกกระทำ อย่างน้อย 2 ประโยค เน้นกริยา
อย่างน้อย 2 ประโยค คะแนน 4 คะแนนได้..........
คำถาม อย่างน้อย 2 ประโยค คะแนน 1 คะแนน ได้.....
ปฏิเสธ อย่างน้อย 2 ประโยค คะแนน 1 คะแนน ได้......
คำสั่งหรือขอร้อง อย่างน้อย 2 ประโยค คะแนน 1 คะแนน ได้........
คุณธรรมที่แทรก คะแนน 1 คะแนน ได้.........
ความคิดสร้างสรรค์ คะแนน 1 คะแนน ได้......
การตกแต่งภาพประกอบ คะแนน 1 คะแนนได้......


คุณเป็นผู้เยี่ยมชมลำดับที่ ตั้งแต่ ๑ มกราคม ๒๕๔๕

จัดทำและนำเสนอโดย คุณครูภาทิพ ศรีสุทธิ์
กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย โรงเรียนสุราษฎร์ธานี


สมุดเยี่ยม