
ตัวอย่างคำประพันธ์
| ฉบังสิบหกความหมาย | หนึ่งบทเรียงราย |
| นับได้สิบหกพยางค์ |
| สัมผัสชัดเจนขออ้าง | เพื่อเป็นแนวทาง |
| ให้หนูได้คิดคำนึง |
| พยางค์สุดท้ายวรรคหนึ่ง | สัมผัสรัดตรึง |
| สุดท้ายวรรคสองต้องจำ |
| สุดท้ายวรรคสามงามขำ | ร้อยรัดจัดทำ |
| สัมผัสรัดบทต่อไป |
| บทหนึ่งกับสองว่องไว | จงจำนำไป |
| เรียงถ้อยร้อยกาพย์ฉบัง |
อ.ภาทิพ
ศรีสุทธิ์
| กาพย์ฉบัง
ได้ชื่อว่าฉบัง ๑๖ เพราะ ๑ บท มี ๑๖ พยางค์
หนึ่งบทมีสามวรรค วรรคที่หนึ่ง หกพยางค์ วรรคที่สองมีสี่พยางค์ และวรรคที่สามเป็นวรรคสุดท้ายมีหกพยางค์ รวมเป็นสิบหกพยางค์ การวางคณะให้สังเกตแผนผัง จะเห็นบรรทัดที่หนึ่งมีสองวรรค และบรรทัดที่สองมี ๑ วรรค วางเช่นนี้ ต่อไปเรื่อย ๆ สัมผัสระหว่างวรรค ในหนึ่งบทมีคู่สัมผัสเพียงคู่เดียว คือพยางค์สุดท้ายของวรรคที่หนึ่งสัมผัสกับ พยางค์สุดท้ายของวรรคที่ สอง (หากยังไม่เข้าใจเรื่องคำสัมผัส คลิกที่วงเล็บนี้เพื่อเรียนรู้เรื่อง สัมผัส) ตัวอย่าง
สัมผัสระหว่างบท เมื่อแต่งมากกว่า ๑ บทต้องมีสัมผัสระหว่างบท พยางค์สุดท้ายของบทต้น สัมผัสกับพยางค์สุดท้าย ของวรรคที่สองของบทถัดไป ตัวอย่าง |
| ทองหยิบจับจีบสีเหลือง | บอกความรุ่งเรือง |
| ชี้ชัดวัฒนธรรม |
| อย่าให้เหลือเพียงทรงจำ | คุณค่าเหลือล้ำ |
| แนะนำขนมของไทย |
| การเลือกใช้คำ กาพย์ฉบัง ๑๖ นิยมใช้คำเป็นคู่ คือ ๐๐/๐๐/๐๐ ๐๐/๐๐ ๐๐/๐๐/๐๐ เช่น กระเทือน / กระทบ / กระแทก ใช่ตก/ใช่แตก แต่แทรก/รู้สึก/ในทรวง (ศิวกานต์ ปทุมสูติ) |
| ความไพเราะของกาพย์ฉบัง ๑๖ | จากกาพย์พระไชยสุริยา ของสุนทรภู่ |
| มะม่วง/พวงพลอง/ช้องนาง | หล่นเกลื่อน/เถื่อนทาง |
| กินพลาง/เดินพลาง/หว่างเนิน | |
| เห็นกวาง/ย่างเยื้อง/ชำเลืองเดิน | เหมือนอย่าง/นางเชิญ |
| พระแสง/สำอาง/ข้างเคียง | |
| เขาสูง/ฝูงหงส์/ลงเรียง | เริงร้อง/ซ้องเสียง |
| สำเนียง/น่าฟัง/วังเวง | |
| กลางไพร/ไก่ขัน/บรรเลง | ฟังเสียง/เพียงเพลง |
| ซอเจ้ง/จำเรียง/เวียงวัง | |
ฯลฯ |
|
| ก ข /ก กา /ว่าเวียน | หนูน้อย/ค่อยเพียร |
| อ่านเขียน/ผสม/กมเกย | |
| ระวังตัว/กลัวคร/ูหนูเอ๋ย | ไม้เรียว/เจียวเหวย |
| กูเคย/เข็ดหลาบ/ขวาบเขวียว | |
| หันหวด/ปวดแสบ/แปลบเสียว | หยิกซ้ำ/ซ้ำเขียว |
| อย่าเที่ยว/เล่นหลง/จงจำ | |
| หม้อแกง/ จัดแบ่ง/ ลงจาน | รสมัน /หอมหวาน |
| ท้องพาล/ กู่ร้อง/ จ้องหา | |
| เพียงเพื่อ/ ลิ้มรส/ โอชา | เพียงสัก /ครั้งครา |
| ก็พา/ ติดพ้อง /ต้องใจ | |
| อ.ภาทิพ ศรีสุทธิ์ |
แบบทดสอบ
แบบฝึกหัด แฟ้มสะสมงานนักเรียน
ห้องเรียนสีชมพู ร้อยกรอง
สมุดเยี่ยม
รับผิดชอบโดย
อ.ภาทิพ ศรีสุทธิ์
กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย โรงเรียนสุราษฎร์ธานี
คุณเป็นผู้เยี่ยมชมลำดับที่
ตั้งแต่ ๒๕ ธันวาคม ๒๕๔๕
ปรับปรุงล่าสุดเมื่อวันที่ ๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐