สวัสดีค่ะ หน้านี้ครูจะให้ความรู้เกี่ยวกับการเลือกใช้คำ ในการแต่งคำประพันธ์ ประกอบด้วย
| สารบัญเนื้อหา | |
คำสัมผัสคล้องจอง |
คำสัมผัสนอก
สัมผัสใน |
คำสัมผัสสระ
คำสัมผัสอักษร |
คำเสียงสูง
(จัตวา) ลงท้ายวรรครับของกลอน |
คำไวพจน์ |
คำเอก
คำโท คำเอกโท ในโคลงสี่สุภาพ |
คำคู่
ในการแต่งกาพย์ฉบัง 16 |
|
|
คำสัมผัสคล้องจอง |
| ตัวอย่างเสียงสัมผัสสระ | |||||
| เสียงไอ
|
ได้แก่ ได้ ไม่ ใส่ ไหน ไทย ไร้ ให้
ไป ไต ไว้ ใบ ใย ฯลฯ ได้แก่ ขาย ย้าย ตาย หลาย คล้าย หน่าย ทราย พราย หาย ยาย ฯลฯ ได้แก่ เรือ เหลือ เชื่อ เหงื่อ เบื่อ เถือ มะเขือ เพรื่อ เนื้อ ฯลฯ ู ได้แก่ งู ชู้ ผู้ หนู หู ชู อู้ หมู ฯลฯ ได้แก่ เท เก ทะเล เร่ เห จระเข้ ฯลฯ ได้แก่ ตา จ้า ลา ป่า ถ้า น้า ข้า ช้า ระย้า จ๋า สา หา ฯลฯ ได้แก่ เขา เขลา เยาว์ เศร้า เบา เช้า เฝ้า เร้า เสา ฯลฯ ได้แก่ ระวี สี ปี ชี้ หนี พี่ ขจี วลี วจี ได้แก่ ย้ำ ช้ำ ขำ ตำ รำ ฉ่ำ กล้ำ พร่ำ ยำ ทำ ธรรม ฯลฯ ได้แก่ เฉาะ เงาะ เหมาะ เสนาะ เลาะ เหาะ หัวเราะ ฯลฯ เสียง อัน ได้แก่ สัน (สรรค์ สรร ศัลย์) อัน มัน ขัน นั้น ชั้น กลั่น พรั่น ฯลฯ เสียง อาน ได้แก่ กาน บ้าน อ่าน สาร จาน ขาน ชาญ ผ่าน ท่าน ร้าน ฯลฯ เสียง เอิน ได้แก่ เดิน เขิน เมิน เพลิน เชิญ เผอิญ เนิ่น ฯลฯ เสียง อิน ได้แก่ สิน ถิ่น สิ้น ชิ้น หิน ดิน ลิ้น ยิน กลิ่น ปิ่น ฯลฯ เสียง ออน ได้แก่ ขอน สอน (ศร) อ้อน ย้อน หม่อน นอน ร้อน ช้อน หนอน เสียง อม ได้แก่ ขม ลม ชม ส้ม ห่ม ผม ต้ม ตรม กลม ขนม ฯลฯ เสียง ออง ได้แก่ น้อง จอง ของ ร้อง ฟอง ท่อง ผ่อง กลอง ต้อง ฯลฯ เสียงอัง ได้แก่ นั่ง ขัง ยัง พลั้ง สั่ง ดัง ตั้ง ฯลฯ เสียง แอง ได้แก่ แสง แรง แล้ง แห้ง แจ้ง แต่ง แกง แพง แผง แหนง แว้ง เสียง อิง ได้แก่ จริง หญิง พริ้ง ทิ้ง กลิ้ง วิ่ง อิ่ง ชิง ติง ฯลฯ เสียง อาว ได้แก่ สาว พราว หนาว หาว ว่าว ข้าว จ้าว ผ่าว คาว ฯลฯ เสียง ออย ได้แก่ สอย น้อย ห้อย ย้อย ต่อย สร้อย ค่อย ฯลฯ
|
||||
| เสียงสัมผัสอักษร | |||||
| เสียง
ค
|
ได้แก่
คุณ ควร คิด ครวญ คำ คล้าย เคียง คลอง ข้าง ขอบ คู ฯลฯ ได้ แก่ กล กานต์ เกรียง ไกร ก้อง เก่ง กาจ แก้ว โกรธ ฯลฯ ได้แก่ ร้อย รัก เรียง รัด รอบ ฯลฯ ได้แก่ ลม ลอย โล่ง ลา ลับ แล้ว ฯลฯ ได้แก่ น้อง หน่าย แหนง นิด หน่อย นะ ฯลฯ ได้แก่ ทอ ถัก แท้ เทียม ทอง ทา ฯลฯ ได้แก่ พร พหรม พัด พา พร่าง พราว แพร้ว ผอม ผ่อง พรรณ ฯลฯ ได้แก่ จวบ จวน แจ่ม แจ้ง จัด เจน จัก เจียน จ้อง จู่ โจม ได้แก่ เดิน ดุ่ม เดี่ยว เดียว ดาย ดอก ดวง แด แดด ดั่ง ดุจ ฯลฯ |
||||
สัมผัสนอก
สัมผัสใน
|
คำเสียงสูง
(จัตวา) เหมาะเป็นคำท้ายสุดของวรรครับของกลอนสุภาพ
กงสี ฉวี บัดสี บายสี ปักษี ผี ฝี ทาสี
ภาษี มารศรี ราศรี ราชสีห์ วิถี ศักดิ์ศรี
สักขี สลับสี สารถี สี หนี หมี หวี หัตถี
อิตถี โกสีห์
กสิณ กระถิน โกสินทร์ ติฉิน ถวิล ผิน
เบญจศีล ศิลป สิน สินธุ์ หิน
ฉิว ผิว แล่นฉิว วาบหวิว สยิว หิว
ขิม ถนิม สนิม หยิม
ขิง ผิง สิง สิงห์ สมิง สวิง หญิง
กระโดดผึง ขึง คิดถึง ถึง ถลึง หึง สึง
สลึง
ขัดขืน ผืน ฝืน เหม็นหืน
กระสือ ถือ นับถือ หนังสือ หรือ หวือ
ปรื๋อ หือ
กระหัง กุฎฐัง ขัง ขมัง ขลัง ขึงขัง แตรสังข์
ปลูกฝัง ผัง ฝัง เลหลัง หนัง หลัง
กังไส ไข แขไข เงื่อนไข ไฉน ไถ ไถง ไถล
ผลักไส ไฝ ไศล ใส ไสว สุกใส
สาไถย เสือกใส ไหน ไหว ไหม หลงใหล สลบไสล
กระษัย กษัย ตักษัย นิสัย ปราศรัย พิสมัย
วิสัย สมัย อดิสัย อาศัย
กล้าหาญ แก่นสาร ขนาน ขวาน ขาน ขาล ข่าวสาร
ข้าวสาร ดิรัจฉาน แตกฉาน
ทวยหาญ ทหาร ธัญญาหาร บรรหาร ประสาน ประหาร
ปาฏิหาริย์ ผลาญ ผลาหาญ
ผสาน พัสถาน ไพศาล รสหวาน รโหฐาน ร้าวฉาน
โรงศาล ลูกหลาน วิตถาร
ศาส์น สถาน สมาน สงสาร สังหาร สังขาร
สนุกสนาน สันนิษฐาน สัณฐาน
สุสาน หลักฐาน ห้วยละหาน ห้าวหาญ อาขยาน
ฮึกหาญ
เกรงขาม เข็ดขาม ไต่ถาม ล้นหลาม สาม หนาม
หยาม หาม
กระถาง ขัดขวาง ขนาง ฉาง ดาวหาง รุ่งสาง
สะสาง หมาง หาง
ควันหลง บุหรง ประสงค์ ผง พิศวง พิษสง
ระหง สรง หงษ์ หงส์ หลง
กุศล โกลาหล ขน ฉงน ฉ้อฉล ชั่วฉล ถนน
ปันผล ผล ฝน ฝึกฝน พหล สน
สถล สับสน หน เหตุผล แห่งหน
ขม ขนม ฉม ถม ผม ผสม สม เสียงขรม หมักหมม
อุ้มสม
กังขา ขา ขลา ขนิษฐา คาถา ครวญหา เคหา
เชษฐา ซ้ายขวา เดียงสา ตัณหา
ถือสา นขา บุปผา แบหรา ปักษา ปุจฉา ปรึกษา
ประสา ปรารถนา ปัญหา
ผวา ฝั่งฝา หรรษา พาหา ภาษา ภูผา มิจฉา
มัจฉา มัศยา มุสา ยศฐา รถา
เสน่หา หรรษา หัตถา หมา อนาถา อาสา อิดหนา
เขียง เฉียง เฉลียง ถกเถียง เสียง สะไบเฉียง
เขียว เฉลียว ฉุนเฉียว แน่นเหนียว ประเดี๋ยว
เสียว เหนียว เหลียว
กระเษียร กระเสียน เกษียณ เขียน คลื่นเหียน
ฉวัดเฉวียน เศียร เสถียร เสมียน
เสวียน
เขิน ขวยเขิน ฉุกเฉิน เถิน ผิวเผิน สรรเสริญ
ห่างเหิน เหาะเหิร
เสือ เถือ เหนือ เหลือ เผือ
กงศุล กระสุน ขุน ขนุน ฉุน เฉียวฉุน หนุน
อุดหนุน หุน
ฉลู ถู หู หนู หมู หรู อดสู
แขน แขวน แบบแผน เฝ้าแหน แสน หวงแหน แหวน
กันแสง กรรแสง กำแหง แขนง เคลือบแฝง แถลง
แผง แผลง แฝง ระแหง
แสง แสยง แสลง แสวง หน่ายแหนง
ขำ ขยำ ถลำ หนำ อิ่มหนำ อุปถัมภ์
กระทันหัน กระยาหงัน กระสันต์ กังหัน
ขัน ขยัน คับขัน ฉัน เฉิดฉัน ถัน ถลัน
ถวัลย์ ฝัน ไพรสัณฑ์ มหันต์ มิ่งขวัญ
โศกศัลย์ สร้างสรรค์ สวรรค์ รังสรรค์ สีสัน
เสกสรร สุขสันต์ หัน หยัน หุนหัน อรหันต์
อาสัญ อาถรรพณ์ เอกฉันท์ ไอศวรรย์
ชวนหัว ถัว ทูวหัว ผัว สลัว หัว ขรัว
เขว เฉ โผเผ สรวลเส หันเห
เฉลว เหว เหลว
กระแส แข แฉ ตอแหล แผล แยแส แห แหน แหง
เข็น เข็ญ เสน เห็น เหม็น
เขา เขลา เฉลา เถา เผา เสลา เหา เหงา
เหมา อับเฉา
เขย เขนย เฉย เฉลย เผย ระเหย เสย เอ๋ย
เฉลิม ส่งเสริม เห่อเหิม ฮึกเหิม
เถลิง ยุ่งเหยิง เหลิง
กระสวน กำศรวล ฉนวน ผันผวน สงวน สวน หอมหวน
โหยหวน
กระสวย ขวย ฉวย ฉาบฉวย ผ้าผวย สลวย สวย
หวย
ถอย ผลอย เผาะผอย ฝอย สอย หอย
สรวง หวง หลวง
ขอม ถนอม ผอม หลอม หอม
ของ จองหอง ถอง สมอง สอง หนอง หมอง
กระฉอกกฉอน ขอน ถอน สลอน สอน หงอน หนอน
หมอน หลอน หอน
กาสร เกสร ไกรสร ไกรศร ประภัสสร สมร สโมสร
สิงขร สังหรณ์ อักษร
อัปษร อดิสร
ขวดโหล ถ้วยโถ โผ โมโห ยะโส โหล อักโข
โขมง โขยง โขลง ตายโหง โผง โอ่โถง
โถม สอางค์โฉม โสม โหม
กระโถน โขน โผน โหน โหลน
กฎหมาย กระสาย กระหาย ขนขวาย ขยาย ขาย
ฉาย ถวาย ทั้งหลาย ผึ่งผาย
สยาย สลาย สหาย สาย หมาย หวาย หาย เหลือหลาย
ขาว สาว หนาว หาว แหลนหลาว อื้อฉาว
ขอ ดินสอ น้ำลายสอ หนอ หมอ
ตุ๋ม มรสุม สุม หลุม ตีขลุม
นางเสือง เหมือง เหลือง
กลิ่นฉุย ขุย ถุย ปุ๋ย
เฉือน เหมือน
สูรย์ ไอศูรย์
คำไวพจน์คือคำที่มีความหมายอย่างเดียวกันหรือคำที่พ้อง
ความหมายนั่นเอง
|
พระพุทธเจ้า พระเจ้าแผ่นดิน ใจ
คำเปรียบเทียบ นักปราชญ์ ผู้หญิง ดอกไม้ ท้องฟ้า น้ำ พระจันทร์ พระอาทิตย์ เมือง โลก นก ช้าง ม้า เสือ วัว ควาย ลิง สวรรค์ พระนารายณ์ พระอินทร์ พระอิศวร พระพรหม เทวดา นางฟ้า ยักษ์ ทองคำ เงิน ดอกบัว ป่า ภูเขา ปลา |
คำเอก
คำโท คำเอกโท ในโคลงสี่สุภาพ (ดูที่รูปไม่คำนึงถึงระดับเสียง)
|
คำเอก (คำบังคับในโคลงสี่สุภาพ) คำที่มีรูปเอก ได้แก่ ก่อน แต่ เนิ่น แม่ พ่อ ว่า ย่อม หว่าน ย่อม พร่ำ เพ่ง โก่ง ซ่อน เด่น แน่ ท่าน ร่อน เก่ง จึ่ง ค่อน ซึ่ง สั่ง อ่อน ฯลฯ คำตายที่แทนคำเอก ได้แก่ เกิด เลิศ เทิด เพราะ เสนาะ เสาะ เลาะ ยาก พราก จาก มาก พากย์ สัตย์ วัด นัด วัฒน์ ทัด ขัด จัด นาจ พาส ศษสตร์ มาด นาจ ทาส ราช มาตร พูด ทูต สูตร พจน์ รส สด อด จรด บท ขด ประณต รันทด เกียรต เสียด เบียด เลียด สุทธิ วุฒิ นุช ฉุด เวช เหตุ วิทย์ มิตร ศิษย์ นิจ อรรถ รอด พรอด แบบ แยบ แนบ ลาภ หยาบ ราบ ทาบ สาบ โลภ ฯลฯ คำโท ในโคลงสี่สุภาพ คือคำที่มีรูปวรรณยุกต์โท ฟ้า ท้า หล้า ระย้า กล้า ข้า จ้า ฟุ้ง ยุ้ง คุ้ง รุ้ง ลี้ จี้ ชี้ ฟ้อง ร้อง น้อง ห้อง ข้อง จ้อง ท้อง ป้อง ซ้อง ช้อง ต้อง ก้อง แล้ว แคล้ว แก้ว แจ้ว แพร้ว แป้ว พร้อม ค้อม ย้อม น้อม อ้อม ป้อม ไล้ ไซร้ ให้ ไว้ ไร้ ใช้ ใบ้ ย้าย คล้าย ละม้าย เลี้ยว เสี้ยว เคี้ยว เปรี้ยว เน้า เข้า เร้า เคล้า เฝ้า คำเอกโท แต่งแต้ม ต่อต้าน เดือดร้อน ต่อสู้ แก่กล้า ร่ำร้อง เลิศล้วน แหล่งหล้า อกโอ้ ปกป้อง กู่ก้อง โยกย้าย เลิศหล้า เยี่ยงนี้ เล่ห์ร้าย คลุกเคล้า ย่างเยื้อง ดุ่มด้น ดับสิ้น เดือดร้อน แซ่ซ้อง กีดกั้น โอบเอื้อ จาบจ้วง จึ่งต้อง ติดหนี้ ยากไร้ คลั่งแค้น ขัดข้อง หม่นไหม้ อ่อนล้า ไขว่คว้า
|
คำคู่
ในการแต่งกาพย์ฉบัง 16
|
ต่อเติม เสริมส่ง อบอวล ชวนชม กระเทือนกระทบกระแทก ขัดขวาง ดั้นด้น ยุ่งยาก พึ่งพา พรั่งพรู สอดส่อง ห้องหอ คลอเคลีย วัดวา ตกแตก ทรุดโทรม น้อมนบ ร่ำลา |
จัดทำโดย
ครูภาทิพ ศรีสุทธิ์
คุณเป็นผู้เยี่ยมชมลำดับที่
ตั้งแต่ ๒๕ ธันวาคม ๒๕๔๔
ปรับปรุงครั้งล่าสุดเมื่อ ๒๓ ตุลาคม ๒๕๔๙
ปรับปรุงล่าสุดเมื่อวันที่ ๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐